Transcription de Beatrix Koll jusqu'au début du folio 49v, transcription d'Olivier Dupuis pour la suite. Pour information, haulb dans le texte initial a été transcrit par Beatrix Koll par hauw, je n'ai pas gardé cette convention, préférant éviter des contre-sens avec d'autres mots utilisant lb (selbigen par exemple).
Traduction en chantier d'Olivier Dupuis, mise à jour le 26/06/2007
Notes de traduction :
(46r-117r) Hans Lecküchner: Messerfechtlehre(46r)
Ob du wilt achten Hie hebt sich an die vorred im messer vnd saget wer will leren vechten im messer daß er sol leren recht künst und sich geben vff disse artt und künst So mag er wol besten mit rechter künst vor fursten und vor hern Im sol billicher siner kunst baß gelonett werden dan andern meinstern die deß dings nit wissen vnd sich nit künden schicken, wan eß sint vil meinster deß schwertz die nit wissen von der art deß messers noch recht vßenden mugen Wer sich in disse ding vnd art schicken kan der vint viel ernstlicher stůck do mit er die meinster wol mag vff wecken vnd künstlich beschliessen daß sie sich an dancken schlagen stoßen furen werffen halten můssen loßen etc. |
Hans Lecküchner : leçon sur l'escrime au fauchon
Si tu veux t'intéresser Ici se trouve l'avant-propos du fauchon et dit celui qui veut apprendre à combattre au fauchon doit apprendre le droit art et se donner à cet art et technique. Alors il peut bien mieux avec un art droit devant les princes et les seigneurs [...] que d'autres maîtres qui n'en savent pas les choses et ne se montrent pas initiés, quand il a plusieurs maîtres de l'épée qui ne sont pas capable de bien ußenden celui du fauchon, qui peut se placer cette chose et art, celui-là obtient plusieurs pièces d'importance, avec lesquelles il peut se mesurer aux maîtres et enfoncer adroitement, qu'à merci ils doivent laisser frapper estoquer diriger projetter maintenir, etc. |
|
Sr texty So nů der meinster gendet hat die vorred Nů git er dir eyn gutten lere die verste also wan du mit dem zůbechten zů dem man kümpst So soltu nit stil stan mit dinen messer und sienen haulben noch warten wan die vechter die nůr wellen versetzen die werdent sere geschlagen dan die wiell sie versetzen mogen sie keÿn rechtt künst triben vnd so sie anders nit thůn wellen dan versetzen vnd vff ander lůt schleg vnd arbeit wollen sehen So werdent sie geschlagen vnd geschmechtt by allen Iren kůnsten etc. |
Celui qui me repousse Alors ainsi le maître termine l'avant-propos, seulement te donne-t-il un bon conseil, qui se comprend ainsi : quand tu viens à l'homme dans l'approche, alors tu ne dois pas rester tranquille avec ton fauchon et attendre après son coup. Les combattants qui ne veulent que repousser, ils sont battu sérieusement bien qu'ils sont capables de se défendre, ils ne peuvent pratiquer aucune technique correcte et alors ils ne veulent pas faire autrement que repousser et ne veulent pas voir de frappe et de travail sur l'autre. Alors ils seront battus et dépréciés de par toutes leurs techniques etc. |
|
Indes/ vor/ vnd noch/ die wort Hie saget der meinster und meldett den grůnt des messers vechten und sprichtt Indeß vor und noch etc. Daß soltu also verstan daß du vor allen dingen recht vernemen solt die zweÿ ding daz ist daß vor vnd noch und die schwech vnd sterck vnd daß wort indeß wan darůß kůmptt aller grůntt aller der künst deß messers vechtens vnd (47r) wen dü die ding recht vernÿmpst und verstoest vnd zů vor an daß wortt Indes nit vergist In allen stůcken die du triben bist So magstu wol eyn gůtter meinster deß messers sin und magst fůrsten vnd heren leren daz sie mit rechter kůnst woll besten Jn schÿmff und In ernst |
Les mots pendant, avant et après Ici le maître dit et décrit le fondement de l'escrime au fauchon et parle : pendant, avant et après etc. Ce que tu dois ainsi comprendre, c'est que tu dois concevoir clairement entre toutes choses ces deux choses, c'est l'avant et après et le faible et le fort et que du mot pendant vient toute la base de tout l'art de l'escrime au fauchon et quand tu conçois et comprends clairement la chose et de l'avant ne pas oublier le mot pendant, dans toutes pièces que tu as pratiquées, alors tu es capable d'être un bon maître du fauchon, et d'enseigner aux princes et seigneurs qu'avec un art droit ils seront bien meilleurs dans le divertissement et le combat. |
|
Das vor Item daß vor ist so du erkůmpst mit dem haulb dan er daß er dir versetzen můß So arbeytt Indes behendeglich mit dem messer fur dich und loß in darnoch zu keyner arbeytt kůmen also hastu Im an gewůnden daß vor |
L'avant L'avant est ainsi : tu engages avec le coup de telle manière qu'il doive te repousser, ainsi travaille dans le temps habilement avec le fauchon pour toi et ne le laisse d'autre part jamais travailler, ainsi as-tu l'avant en gagnant. |
|
Daß noch Item wan er E kůmpt mit dem haulb den du vnd im das versetzen můst So arbeytt indeß behendeglich mit dem messer oder sůnst mit stůcken So nyembstu im daß vor mit dem noch vnd das heist das vor und das noch |
L'après Quand il vient avant avec le coup à toi et que tu es obligé de te défendre, alors travaille habilement dans le même temps avec le fauchon ou sinon avec des pièces, alors tu prends l'avant avec l'après et ça s'appelle l'avant et l'après. |
|
schvech und sterck Item du solt auch vor allen dingen wissen die schwech vnd sterck des messers Nu merck von dem gehultz bisß an die mitte des messers das ist die sterck Vnd von der mit biß an das ortt das ist die schwech vnd wie du dar vß vechten solt daß findest her noch geschreben Vnd waß das wort Indes ist etc. |
Faible et fort Tu dois aussi connaître entre toutes choses le faible et le fort du fauchon. Retiens alors : depuis la poignée jusqu'à la moitié du fauchon c'est le fort, et à partir du milieu à la pointe, c'est le faible et tu trouveras écrit ci-après comment tu dois combattre et ce qu'est le mot pendant etc. |
|
Sechs heulb lere Hie lert der meinster wie man sich schůcken sol in dem vechten deß messers und wie man sich darin schůcken sol vnd zům ersten soltu mit eyner hant fechten mit dem messer vnd die ander vff dem růcken halten. Ob du aber willt mit lerer hant vechten als mit messer nemen vber griffen arm beschlůßen etc. So soltu die hant von dem růck vff die brůst wenden waß du wiltt Inlbendig uber den arm triben. Item zu dem andern So werdent im text Sechs verborgen haulb gemelt und berůrett auß dem kůmen vil gůtter stůck were sie recht triben kan vnd jn die wiße kunstlich sich zu schicken und wie du sie triben solt mit trihen stůcken daß wirstu hernach enttrůchtt etc. |
Apprends les six coups Ici le maître enseigne comment on doit se tenir dans l'escrime au fauchon et comme on doit se tenir en cela et en premier tu dois combattre au fauchon avec une main et l'autre doit rester dans le dos. Mais si tu veux combattre avec l'autre main comme prendre le fauchon, agripper, faire une clef de bras etc. alors tu dois ramener la main de ton dos vers ta poitrine, que tu veux pratiquer au-dedans par-dessus le bras. Au suivant. Ainsi seront décrits les six coups secrets dans le texte et mentionnées plusieurs bonnes pièces qui en viennent. Sont-elles bien pratiquées et avec adresse dans la connaissance de l'art de se placer et comme tu dois la pratiquer avec des trihen pièces, que tu vas offusquer après coup etc. |
|
Zorn haulb/ wecker haulb/ Hie nennet der meinster die sechs verborgen haulb wie sie heissent mit namen vff daß du die stůck aller bast vernemen magst vnd sprichtt daß der erst heist der zorn haulb der ander der wecker der trett entrůsch haulb der vierd der zwinger der fůnfft der gefere haulb und der sechst der wincker daß sint sechs stůck als du hernoch horen wůrst. |
Le coup furieux, le coup du coin Ici le maître nomme les six coups cachés, de la manière dont ils sont appelés avec leur nom, que tu sois capable d'apprendre toutes les pièces au mieux. Et il dit que le premier s'appelle le coup furieux, le deuxième le coin, le troisième le coup choquant, le quatrième la lice, le cinquième le coup menaçant et le sixième l'anguleux, ce sont six pièces dont tu vas entendre parler. |
|
Sr texty Hie
zelt der meinster die andern haubt stůck der sint sieben zehen
Daß erst das sint die vier leger die merdent berürett do der text spricht die pasteÿ |
Le bastion, repousse, Ici le maître cite les autres pièces principales qui
sont au nombre de dix-sept. En premier ce sont les quatre postures, il en sera fait mention alors le texte dit le bastion.
|
|
Was vff dich wurt gericht So der meinster des messer vechten in die stůck geteilt hatt vnd eyn yttlichs mit namen genant hatt Nu hebt er an zů sagen von dem ersten glyett der teÿllüng als von dem zorn haulb Item den tribe also wan er von der rechten syten oben zů dem koppff schlecht So haulb von diner rechten syten auch von oben mit Im zorniclichen glich an al versatzüng (49r) oben In, Indeß loß den ortt fur In schůssen Im zů dem gesicht oder brust und wend indes din messer gegen dem sinen daz die lang schnide oben ste und die kurtz vntten, wůrtt er daz orttz gewar, so wende wider vff sin lincken siten den ort zu dem gesicht, daz eůchling die lange schnid oben ste, wurtt er dez ortz geware, so riß im messer vff an das messers clingen wider von sinen messer vnd haulb im von zu der andern siten zu dem kopff, daz heist ab genomen Im messer etc. |
Ce qui te menace Ainsi le maître de l'escrime du fauchon a divisé en pièces et a donné un nom à chacune d'entre elles. C'est ainsi qu'il relève dans ce qu'il a dit à son premier paragraphe du chapitre comme pour le coup furieux. Donc pratique-le ainsi : quand il attaque depuis le côté droit en haut vers la tête, alors frappe-le en haut aussi en même temps de ton côté droit depuis le haut avec fureur sans d'autre défense, à ce moment laisse la pointe pointer vers lui vers la figure ou la poitrine et tourne en même temps ton fauchon contre le sien le long tranchant en haut et le court en bas, se protège-t-il de la pointe, alors tourne contre son côté gauche la pointe vers la figure, avec le long tranchant vers toi en haut, s'il se défend de la pointe, alors retire au fauchon sur la lame de son son fauchon, heurte contre son fauchon, et frappe-le à son autre côté à la tête, ça s'appelle décrocher au fauchon etc. |
|
Ein anders Item hautt er von siner rechten achsell So haulb auch zorniclich glich mit Im In vnd wend den ortt zu dem gesicht gegen sinen messer, daz die recht schnid oben ste, wurtt er daz stichs gewar So loß den ortt Indes vnten sencken vnd far zwůschen dich vnd Im do mit gesencktem ortt vff vnd haulb im zů der rechten siten oben zu dem kopff mit der langen schniden |
Un autre Il frappe depuis son épaule droite, alors en même temps frappe-le aussi furieusement avec lui et tourne la pointe vers la figure contre son fauchon, de telle sorte que le droit tranchant soit vers le haut, se mefie-t-il de la pointe, alors dans le même temps laisse la pointe tomber vers le bas et passe entre toi et lui avec ta pointe abaissée et frappe-le à son côté droit en haut à la tête avec le long tranchant. |
|
Ein anders Item nÿmpt dir eyner ab am messer So wind din messer mit dem růck dines messers anwenig auff daz sin und haulb im oben noch der ploß, so schlechstu In důrch den kopff Item eyn ander bruch wider die ab nemen, Indes so er ab neÿmpt, So drett besitz vß dem haulb oder schlag vnd arbeÿtt im zu der nesten ploß mit dem haulb. Item eyn ander bruch, Indeß so er ab nÿmpt, Stich im zů dem gesichtt etc. |
Un autre Se détache-t-on de toi au fauchon, alors tourne ton fauchon avec le dos de ton fauchon un peu sur le sien et attaque du haut vers l'ouverture, ainsi lui tranches-tu la tête. Un autre contre du décrochement. Au moment où il décroche ainsi, alors déplace-toi hors du coup ou de la frappe et travaille-le à l'ouverture avec le coup. Un autre contre. Au moment où il se détache, estoque-le à la figure etc. |
|
Tex So nůn der meinster von dem ersten stůck hat gesaget als von dem zorn haulb Nu saget er eyn gut lere dz ist wan eÿner mit dir zů haulbt oder sticht So soltu eben mercken wan eyn messer an daß ander glitz, ob er Im bandt wiechtt oder hart ist und als bald du daß entpfindest So arbeÿtt Indes mit dem krÿeg noch der weich und noch der hartt zu der nesten ploß/ Wiß wan du mit dem kryeg recht arbeyten kanst und den rechtt fůrest So kan er dir hart engen, du machst im arbeit machen daz er kum von dir ungeschlagen kümen mag Vnd waß daz vor und daz noch ist, daz hastu vor gehortt und waß der krieg ist, wůrstu hernoch entrichtt etc. |
Frappe, estoque, remarque Alors maintenant le maître a parlé de la première pièce, comme du coup furieux. Maintenant il dit un bonne leçon, c'est quand on t'attaque ou t'estoque. Alors tu dois justement remarquer quand un fauchon se heurte à l'autre, s'il est mou ou dur au fer et aussitôt que tu le sens alors travaille en même temps dans le combat après le faible et après le dur vers l'ouverture. Sais quand tu peux travailler droitement dans le combat et suivre le droit, alors il peut te suspendre dûrement, tu lui permet au travail d'être capable de venir te frapper. Et ce que l'avant et l'après sont, tu as l'entendu avant et ce que l'assaut est, tu seras indigné par après etc. |
|
Den krieg uff los Hie saget der meinster waß der krieg vnd waß man darüß triben sol zü den fuer zinnen daß ist zu den viern plossen Eß ist ze wissen daß der krieg ist die vier wenden im messer vnd die arbeyt darvß mir dem ortt in die vier zynnen daz heist der krieg Nu den krieg trib also wann du mit im zuhaůlbest den zorn haulb als bald er den versetz So far vff mit dem arm wind im den ortt an im messer oben In zů dem gesichtt siner lincken siten Setz er den stich ab So far in in der vnttern zÿnnen vff sin rechte siten vnd setz im den ortt an folget er dan dinen messer noch mit der versatzüng So stich mit dem ortt die (50r) die andern zynnen vntten vff die linck siten wurtt er deß ortz gelbar so stich die vierde zynnen mit dem ortt zu dem gesicht vff siner rechten siten vnd wend du dich in den krieg wil legen So soltu dich weißlich versehen dz du alllbegen mit dem arm vff farest in die hoege fur daz haupt vnd senck den ortt vff die zinnen So wurtt dir din widers_ch von dir geschmechtt von dir wan du den krieg recht triebst |
Du combat au dénouement Ici dit le maître comment on doit pratiquer le combat et ce qui en découle jusqu'au quatre cibles, c'est-à-dire les quatre ouvertures. Il est à savoir que le combat se compose des quatre enroulements au fauchon ainsi que du travail avec la pointe aux quatre cibles, ça s'appelle le combat. Donc l'assaut se pratique ainsi, quand tu frappes furieusement avec lui dans son attaque aussitôt qu'il dévie, alors éloigne avec le bras, tourne-lui la pointe haut à son fauchon, vers la figure de son côté gauche. Repousse-t-il la pointe alors mène-le dans les cibles basses sur son côté droit et place-lui la pointe. Suit-t-il alors encore ton fauchon avec la défense, alors estoque avec la pointe l'autre cible basse sur le côté gauche. Se méfie-t-il de la pointe, alors estoque la quatrième cible avec la pointe vers la figure sur son côté droit et tourne-toi dans l'assaut wil legen Alors tu dois clairement comprendre que tu conduis toujours avec le bras dessus dans le haut pour la tête et plonge la pointe sur la cible. Alors ... quant tu pratiques droitement le combat. |
|
Vier sint der zinnen Nu saget der meinster von den vier zynnen Die erst zynne ist die recht siten vnd die ander die lincke siten als oberthalbt der gurttell des mans die andern zwůs vndern zynnen dz ist uff der rechten siten vnd vff der lincken siten niderthalbt der gurttell [des] mans Nüm nÿmt dir der zynnen eyne für vnd ach nit waß er gegen dir vicht haulb dar zů künlich versetz er dir dan so haulb schell zu der andern zynnen zů der nesten die du gehaben magst also soltu vß warten deß liebs des mans vnd nichtt deß messers. |
Quatre sont les cibles Ainsi parle le maître des quatre cibles. La première cible est le côté droit, et l'autre le côté gauche de la moitié supérieure à la ceinture de l'homme. Les deux autres cibles basses, elles sont sur le côté droit et sur le côté gauche de la moitié inférieure à la ceinture de l'homme. Alors tu prends une des cibles et ne fais pas attention aux coups qu'il donne contre toi, bien adroitement il se défend alors tu attaques vers les autres cibles vers la prochaine que tu es capable d'avoir, aussi tu dois surveiller le corps de l'homme et pas son fauchon. |
|
Hastu daß vernïnnen Hie sagett der meinster von eyner erstlichen Inhaulbüng als von der zynnen wie du dich regchen soltt vnd saget der meinster hie von dem dupliren Item daß düplieren mach also wan er dir oben zů haulbest von siner achsell So hauch von diner rechten achsell mit im glich starck zu dem kopff versetz er dan den haulb mit sterck So wind daß gehultz vntter den rechten arm vnd far bald vff mit dem arm vnd schlag in dan mit der langen schniden hinder sin messers klingen vff den kopff Item Hie saget der meinster von dem mutiren vnd tribe also wan du von diner rechten achsell oben Jn starck haulbest versetz er dan vnd ist wiech im messer So wende vff din lincken siten vff sin messer vnd far do mit woll vff mit den armen vnd heng im den ort oben vber sin messer vnd far do mit dem arm vber sin messer vnd stich im zů der andern zynnen |
L'as-tu constaté ? Ainsi parle le maître d'une des premières actions dans l'attaque, comme à partir des cibles que tu te dois d'atteindre et le maître parle ici du doublement. Le doublement se fait ainsi, quand il t'attaque par le haut de son épaule, alors attaque aussi de ton épaule droite immédiatement avec force vers la tête. Il dévie alors le coup avec force. Alors tourne la poignée sous le bras droit et suis rapidement avec le bras et tranche-le alors avec le long tranchant derrière la lame de son fauchon sur la tête. Ainsi le maître parle de la mutation qui se pratique ainsi. Quand tu attaques par le haut avec force de ton côté droit qu'il dévie le coup et qu'il est faible au fauchon, alors tourne sur ton côté gauche sur son fauchon et vas-y bien dessus avec les bras et suspends-lui la pointe en haut par-dessus son fauchon et conduis alors avec le bras par-dessus son fauchon et estoque-le à l'autre cible |
|
Weck vff behend Hie saget der meinst[er] von eyne haupt stück vnd von (51r) eyne haulb vnd ist genat der wecker haulb der ander Item den wecker tribe also wan du mit dem zů vechten zu dem man kümpt Stett er dan gegen dir vnd hebt dz messer vor din kopff in der hut deß stiers vff siner lincken siten So setz dine lincken fus fur und heb din messer vff diner rechten achszell oder in der schranckhutt by dinen rechten beyn und spring mit dinen rechten fus wol uß vff din rechten syten vnd schlag im mit der rechten schniden wol vff sin messer Jndeß wind im den ortt Jn daß gesichtt Item daß die schranckhüt güt ist vnd vil stück mag man dar vß triben vnd den wecker soltu dar vß triben von beiden siten Nů in die schranckhütt schick dich also wan du mit dem zu vechten zu dem man kümpst so setz dinen lincken fus fur v[nd] halt din messer mit dem ort vff diner rechten siten vff der erden dz die stümpff schnid oben gewendet sy am messer vnd gib dich also ploß mit der lincken syten haut er dan dir zu der ploß oben jn so spring vß den haulb mit dem rechten fus wol uff die rechte siten und wind dz gehultz dz messers vntter din arm vnd schlag in mit der kurtzen schniden vff sin haubtt Itm Also schick dich in die schranckhutt zu der lincken siten wan du mit dem zu vechten zu dem man kümpst so setz din rechten fus für vnd halt dein messer mit dem ortt (51v) nabent diener lincken siten vff der erden dz die kürtz schnid im messer oben sy vnd gib dich mit der rechten siten ploß haut er dir dan zu der ploß So schrit mit dine lincken fuß wol vß dem haulb vff din lincke siten vnd schlag in mitten der kurtzen schniden uber sin messer by der hant vnd wind im die lang schnid vff sin hauptt oder stich im zu dem gesicht |
Enfonce adroitement Ainsi parle le maître d'une pièce principale et du deuxième coup qui se nomme le coup du coin Le coup du coin se pratique ainsi : quand tu viens dans l'approche vers l'homme, se tient-il contre toi et lève le fauchon vers ta tête dans la garde du taureau de son côté gauche. Alors place ton pied gauche devant et lève ton fauchon à ton épaule droite ou dans la garde de la barrière à ta jambe droite et bondis bien avec ton pied droit en dehors sur ton côté droit et frappe-le bien avec le droit tranchant sur son fauchon, à ce moment tourne-lui la pointe dans la figure. Que la garde de la barrière est bonne et de laquelle plusieurs pièces peuvent être pratiquées et le coup du coin se pratique à partir de celle-ci des deux côtés. Alors, dans la garde de la barrière mets-toi ainsi: quand tu viens dans l'approche vers l'homme alors place ton pied gauche devant et maintiens ton fauchon avec la pointe sur ton côté droit au-dessus du sol que le tranchant émoussé soit tourné vers le haut au fauchon et donne-toi aussi une ouverture avec le côté gauche. T'attaque-t-il vers l'ouverture haute alors bondis bien hors de l'attaque avec le pied droit sur le côté droit et tourne la poignée du fauchon sous ton bras et frappe-le avec le court tranchant sur sa tête Aussi tiens-toi dans la garde de la barrière du côté gauche, quand tu viens dans l'approche vers l'homme, alors place ton pied droit devant et maintiens ton fauchon avec la pointe à côté de ton côté gauche sur le sol, le court tranchant du fauchon vers le haut et offre avec le côté droit une ouverture. T'attaque-t-il ainsi vers l'ouverture, alors marche bien avec le pied gauche hors de l'attaque sur ton côté gauche et frappe sur le milieu du court tranchant sur son fauchon vers la main et tourne-lui le long tranchant sur son chef ou estoque-le au visage |
|
Weck linck/ nicht kürtz haulb Hie saget der meinster eyn bruch wider die hůt lůginßland vnd vß dem stier den bruch trib also wan du mit dem zu vechten zu dem man gest Stot er dan Jn den obgemelten hutten oder leger eynem vnd stest in der schranckhutt So thün glich als dü im den wecker wollest haulben zu siner lincken siten vnd verspring den haulb nicht Sünder wechschell Jndeß durch vff die andern nester zynnen vnd stich jm zu dem gesichtt vff sin rechte siten oder im dem wechschell so schlag im die kurtz schnid ober sin messer vff siner lincken siten vnd haulb im die recht schnid durch sin kopff |
Enfonce à gauche/ ne frappe pas court Ainsi parle le maître d'une pièce contre la garde du guet et hors du taureau. Amène la pièce ainsi: quand tu vas avec l'approche vers l'homme, se tient-il alors dans une des gardes ou postures sus-nommées et tu te tiens dans la garde de la barrière, alors fait rapidement comme si tu voulais lui donner le coup du coin à son côté gauche et ne termine pas la frappe, au contraire change à ce moment à travers sur l'autre cible la plus proche et estoque-le à la figure sur son côté doit ou dans le changement frappe-le du court tranchant sur son fauchon sur son côté gauche et frappe-le à travers la tête du vrai tranchant. |
|
Sr texty Hie saget der meinster aber eyn gut stuck in der h[u]t lugeßlant oder in den stier oder so er vff dich schlecht vs dem luginßlant So lig in der schranckhůtt vff diner lincken siten vnd haulb die stümpff schnid vff sin messer Jndes far hoch vff mit dem arm v[nd] wechschell im durch vnd stich im zu dem gesichtt oder brust vff siner lincken siten |
Le coup du coin à gauche Ainsi parle le maître d'une bonne pièce dans la garde du guet ou bien du taureau. Il attaque sur toi du guet, alors positionne-toi dans la garde de la barrière sur ton côté gauche et frappe du tranchant émoussé sur son fauchon, dans le même temps lève haut ton bras et change-le à travers et estoque-le à la figure ou la poitrine sur son côté gauche. |
|
ein anders Item Wiltu Jn baß versuchen so loß im dz messer mit dem ortt uff din lincken siten sencken vnd haulb im wider vff die rechte siten mit der scharpffen oder stümpffen schniden uff sin lipt |
Un autre Veux-tu tenter un coup ? Alors laisse-lui plonger le fauchon avec la pointe sur ton côté gauche et frappe-le contre le côté droit avec le tranchant coupant ou l'émoussé sur son corps |
|
Weck die flech Hie saget der meinster aber ein gut stück dz soltu also verstan wan du mit dem zu vechten zu dem man kümpst oder halt daß vff diner rechten achsell haut er dir dan oben zu der ploß so haulb auch starck gegen sinem haulb mit der rechten schniden vnd als balde die messer zu same glitzen So wind (52v) Indes den ortt zu dem gesichtt vnd stich im nider obern zynnen oder mach daß stück dz auch die meynig deß text ist |
Frappe le plat Ainsi parle le maître d'une bonne pièce ; tu dois le comprendre ainsi, quand tu viens dans l'approche face à un homme ou que tu le tiens sur ton épaule droite, il t'attaque alors du haut vers l'ouverture alors attaque aussi avec force contre son attaque avec le droit tranchant et dès que les fauchons s'entrechoquent alors tourne à ce moment la pointe vers la figure et estoque-le au bas des cibles hautes ou fait la pièce dont voici le texte. |
|
Der schwech nim war Hie saget der meinster eyn stůck wider die die schwach in versatzung sint Vnd tribe dz also so du Jm mit dem wecker starck vff sin messer bindest ist er dan schwach im pand so wende Jndeß vff sin rechten siten din messer vnd nÿm Jn bÿ dem hals vnd küm diner rechten siten zu hilff vnd so du jn ein wenig nider getruck hast mit den messer so loß din lincken h[an]t wider von dem messer vnd halt Jn mit diner rechten hant fest hebt er dan mit der sterck uff sine messer so haulb im wider schnell vntter sin messer Zů sine haupt oder hals ist er aber also starck so du zu dem hals winden wiltt So arbeit mit der schwech schnell zu der andern nesten zÿnnen |
Perçois le faible Ainsi parle le maître d'une pièce contre la faiblesse dans la défense. Et réalise-le ainsi : alors avec le coup du coin, tu le lies fortement sur son fauchon, est-il faible dans la lame alors tourne ton fauchon à ce moment sur son côté droit et prends-le par le cou et amène ton côté droit pour aider, et alors tu l'as un petit peu secoué avec le fauchon alors laisse ta main gauche contre au fauchon et tiens-le avec bien la main droite. Lève-t-il alors avec force son fauchon, alors frappe-le contre, rapidement sous son fauchon vers sa tête ou son cou ; mais s'il est fort alors tu dois tourner vers le cou. Alors travaille avec le faible rapidement vers l'ouverture suivante la plus proche. |
|
Der entrüest nÿmpt Hie saget der meinster von dem entrusch haulb Nü merck den entrůst haulb wan du mit dem zu fechten zu dem man kümpst fertt er dan gegen dir vnd helt sin messer mit vff gerechtten arm vber dz haubtt in der hůtt vnd wartt vff dich So merck wan du nabent zu im kümpst So setz din lincken fuß fur vnd halt din messer vff der erden daz die flech gegen dem lieb stee an diner rechten syten drit er dan zu dir vnd dreulbett dir zu schlagen So soltu vor kumen So spring mit dem fuß woll vff din rechten siten vnd im sprüng wende din messer mit dem gehultz fur din hauptt dz der thům vntten ste vnd schlag inn zů mit der stümpffen schniden den zu siner lincken siten zu der obern zynnnen kümpt er abe ee mit dem haulb wan du So spring mit dem rechten fuß vnd mit der vor geschribenen versatzüng vß dem haulb woll vff din rechten siten vnd schlag in mit dem entrüscht haulb langck vß dem arm zu sinen hauptt |
L'indigné prend Ici parle le maître du coup indigné. Ainsi remarque le coup indigné. Quand tu viens dans l'approche avec l'homme, il se prépare donc contre toi et maintient son fauchon avec son bras étendu au-dessus de sa tête dans la garde et t'attend. Alors remarque quand tu t'approches de lui, place ton pied gauche devant et place ton fauchon sur le sol que le plat soit contre le corps à ton côté droit. Marche-t-il alors sur toi et menace-t-il de te frapper, alors tu dois avancer. Alors bondis bien avec le pied sur ton côté droit et dans le bond tourne ton fauchon avec la poignée devant ta tête, le pouce dessous et frappe-le avec le tranchant émoussé sur son côté gauche vers la cible haute. Mais vient-il avant avec le coup quand tu bondis alors avec le pied droit en dehors du coup bien sur ton côté droit avec la défense précédemment décrite, et frappe-le avec le coup indigné loin au-delà du bras sur sa tête. |
|
Ser texty Hie saget der meinster wan dü mit dem entrůsch haulb zu haulbest daß soltu thun mit sterck dineß messers versetz er dem So far vff mit der sterck dineß messers noch der schwech sines messers So du begriffest mit der sterck sin schwech So soltu mütire Jm vber sin messer zu der andern zynnen oben zu dem hals Aber so dü nit dar zü kumen magst So arbeit vß dem dupliren hinder sins messers clingen vnd schlag im zu dem kopff Jst er aber mit der versatzung so starck dz du zu dem stůck nit kümen magst So arbeit mit dem crutz oder mit dem werenagell Stoß sin messer do mit nÿn wegck vnd schlag in mit dem entruscht haulb zu der andern zÿnnen |
Prépare-toi au fort Ici le maître dit quand tu frappes dans un coup avec le coup indigné, tu dois le faire avec le fort de ton fauchon. Le repousse-t-il, alors retire le fort de ton fauchon vers le faible de son fauchon. Alors tu saisis son faible avec ton fort. Alors tu dois muter par dessus son fauchon vers l'autre cible en haut vers le cou. Mais si tu ne veux pas aller comme ça, alors travaille par l'extérieur le doublement derrière la lame de son fauchon et frappe-le à la tête. Sa défense est-elle trop forte que tu ne puisses pas mener sa pièce, alors travaille avec la croix ou avec le clou, pousse son fauchon avec au loin et frappe-le avec le coup indigné de l'autre côté. |
|
Feler verfueret Hie saget der meinster wie m[an] mit dem entrusch haulb fellent sol wan mit dem feller werdent die meinster sere geplůt die do nür versetzen willentt (54r) vnd haulbn noch dem messer des mans vnd nichtt zu den zÿnnen des mans Nu den feller tribe also thün sam du wollest haulben mit dem entrůst haulb zu der obern zÿnnen siner lincken siten vnd im haulb So du nahent by dem messer bist so haulb im zu der andern zÿnnen siner rechten siten zu dem hauptt |
Incite à la faute Ici parle le maître comment avec le coup indigné on doit feinter, quand avec la feinte les maîtres qui veulent seulement repousser et attaquent vers le fauchon adverse et pas vers les cibles adverses seront sévèrement battus. La feinte se pratique ainsi, fait comme si tu voulais attaquer avec le coup indigné vers la cible haute de son côté gauche et dans le coup. Alors tu es proche avec ton fauchon, attaque-le alors vers l'autre cible de son côté droit à la tête. |
|
Ob du fellest zwiffach Daß soltu also verstan halt din messer vff diner messer vff diner rechten siten dz der ortt vff der erden ste vnd der thůn vntten an der flech des messers vnd so er dan hoch hůtt Jm luginßlant vnd du hast gemerck daß er sich lůchtiglich verfuren lest vnd gern der versatzung noch gett So far vff fur din lieb mit dem messer laß den ortt hangen gegen der erden vnd far mit dem messer vber din lincke achschell vntz vber die mit dines hauptes dz der ortt vber růck hynůß gee vnd daß gehultz gegen dem man ste vnd thůn sam du zů wollest schlagen zu sinener lincken syten Jndeß schlag in zu dem rechten oren mit dem entrůst haulb |
Si tu feintes deux fois Tu dois le comprendre ainsi: tiens ton fauchon sur ton côté gauche que la pointe soit sur le sol et le pouce dessous sur le plat du fauchon et ainsi il se met en garde haute dans le guet et tu as remarqué qu'il se laisse envouter aisément et va facilement vers la défense. Alors amène ton fauchon sur ton corps, laisse la pointe suspendue contre le sol et passe avec ton fauchon par-dessus ton épaule gauche venant du bas, par-dessus le milieu de ta tête, la pointe va par-dessus l'arrière du dos et la poignée est contre l'homme et fait comme si tu voulais le frapper à son côté gauche, en même temps frappe-le à son oreille droite avec le coup indigné |
|
(54v)
Der zwinger yn pricht Hie saget der meinster von dem vierden stück dz do heissett der zwinger Den tribe also wan du mit dem zůvechten zu dem man kümpst So setz dinen lincken fus für vnd halt din messer an der erden mit dem ortt dz der thüm vnten ste vff dem messer haut er dan von oben ze dem haupt So verwind din messer vnd haulb gegen sine haulb Jn mit stümppfer schniden lang vß dem gestrackten arm oben vber sin messer im zu dem gesichtt were er aber als lůstig vnd felett mit dem haulb vnd wechschelt vntten durch So blytt mit dem langen ortt lang vß gestrackten arm vor sin gesichtt so mag er nit Schaffen noch schaden vnd kan dir vntten nichtt woll durch kůmen |
La lice s'oppose Ici parle le maître de la quatrième pièce qui s'appelle la lice. Donc fais ainsi, quand tu viens dans l'approche à l'homme, alors place ton pied gauche devant et maintiens ton fauchon la pointe au sol, le pouce dessous sur le fauchon. Attaque-t-il donc du haut vers la tête. Alors retourne ton fauchon et attaque-le contre son attaque avec le tranchant émoussé au loin au-delà du bras étendu, en haut par-dessus son fauchon vers la tête. S'il est malgré tout confiant et feinte avec le coup et change par-dessous à travers. Alors reste avec la longue pointe et le bras étendu vers son visage alors il ne peut ni terminer ni nuir et il ne peut plus se rapprocher de toi par dessous. |
|
Ein anders Item du magst mit dem zwinger dz brechen (55r) So dir eÿner will zů stechen vß dem eber vnd daz gatt von beÿden syten zů wiltu dich dan sünst vben |
Un autre Tu es capable de briser cela avec la lice. Alors s'il l'on veut t'estoquer à l'extérieur du verrat et cela va des deux côtés. Tu peux alors dans d'autres cas t'y entrainer. |
|
Der gefer mit siner artt Hie sagett der meinster von dem fünfften stück als von dem gefer haulb den soltu also machen lig eÿner in der hütt der pasteÿn vnd so du mit dem zů fechten zů im kümpst So setz din lincken fus fur vnd halt din messer mit vß gestrecktem arm hoch vber din hauptt Jnder hütt lůginßlandt vnd spring zu ym mit dem rechten fus vnd haulb mit der langen schniden oben Jn vnd pleyb mit dem arm hoch vnd senck Im den ortt vnter stich ze synen gesicht oder brůst |
La menace avec son art Ici le maître parle de la cinquième pièce comme du coup menaçant. Alors tu dois aussi faire. Se tient-il dans la garde du bastion et ainsi tu vas dans l'approche vers lui. Alors place ton pied gauche en avant et maintiens ton fauchon avec le bras étendu vers le haut, par-dessus ta tête dans la garde du guet et bondis sur lui avec le pied droit et attaque-le par le haut avec le long tranchant et reste avec le bras haut et plonge la pointe en bas sur lui vers la figure ou sa poitrine. |
|
(55v)
Gefer haulb Daß stück soltu also trÿben ligt er gegen dir im lügimßlant So du zu im kümpst So haulb gegen sine messer ist er hoch vnd will den haulb absetzen Jndes loß dyn ortt forn nider sencken vnd wechsell durch vnd stich Im vff sin rechten syten zu dem gesichtt mit gestrackten armen Jndeß mach waß din eben ist |
Le coup menaçant Tu dois aussi réaliser cette pièce. Se tient-il contre toi dans le guet, alors tu vas vers lui. Puis frappe contre son fauchon. Si celui-ci est haut, et va se défendre du coup, en même temps laisse ta pointe plonger vers l'avant par-dessous et change à travers et estoque-le sur son côté droit vers la figure avec les bras étendus. En même temps, fais ce qui t'est égal. |
|
Den wincker soltu erstrecken Hie sagett der meinster von dem sechsten stůck dz do heissett der wincker vnd ist der haubt stůck eyns im messer vnd gehoerett woll vff die frÿen vechtern die da frÿ verstzen vnd ist eyn nulber haulb vnd stůck im messer (56r) Vnd ist seltzam Vnd gůt Wiltu dz stůck machen So ste mit dine lincken fuß fur vnd halt deyn messer vff diener rechten achsell Stott er dan Jn lügenßlant So haulb von dÿner rechten achsell mit gestracken arm zů Im lang In mit der langen schniden Vnd im haulb so wende gegem synem messer vnd schlag in vff dz haupt mit der kurtzen schniden Jndes loß dyn messer sencken fur dyne lieb dan ge durch Indes vff dyn lincken syten mit gesencktem ortt vnd schlag In vff den kopf vff syner rechten siten mit der kürtzen schniden |
Tu dois étirer le coup d'angle Ainsi parle le maître de la seixième pièce qui s'appelle le coup de l'angle, c'est un des coups principaux au fauchon et convient bien sur les escrimeurs libres qui se défendent librement et est un nouveau coup et pièce au fauchon et est seltzam et bon. Veux-tu faire cette pièce, alors place-toi avec ton pied gauche devant et porte ton fauchon sur ton épaule droite. Se tient-il donc dans le guet, alors frappe de ton épaule droite avec le bras tendu vers lui de loin avec le long tranchant. Et dans le coup alors tourne contre son fauchon et tranche-le sur sa tête avec le court tranchant. En même temps, laisse ton fauchon plonger pour ta gauche ainsi va à travers en même temps sur ton côté gauche avec la pointe abaissée et tranche-le sur la tête sur son côté droit avec le court tranchant. |
|
Ein ander stück Item leg dyn messer vff dyn lincken syten dz der ortt vff der erden ste vnd der thům oben vff dem messeg lig oder ste in der schranckhutt dz der rechtt fuß vor ste ligtt er dan in der hůt lůginßlant So haulb eÿchling Jn zů siner rechten syten die kůrtz schnid Jndes gee dürch mit dyem messer vnd senck dm ortt v[nd] far mit dem messer vff syn lincken siten also (56v) hastu dz stůck zwyffach von beyten seÿten Item wiltu aber nicht durch gin dz eß dich zůletz důnck durch zu gen von syner rechten syten So blib also lÿgen mit dem messer v[nd] wind geger sÿner lincken syten dz die kůrtz schnid schnid vnten ste vnd stÿch Jm zů dem gesicht etc. |
Une autre pièce Mets ton fauchon sur ton côté gauche que la pointe tienne sur le sol et le pouce repose au-dessus du fauchon ou positionne-toi dans la garde de la barrière, le pied droit devant. Se tient-il donc dans la garde du guet, alors frappe-le de toi-même vers son côté droit, le court tranchant transite en même temps avec ton fauchon puis abaisse la pointe et déplace le fauchon sur son côté gauche ainsi as-tu la pièce deux fois des deux côtés Si tu ne veux pas transiter, c'est en fin de compte faire comme d'aller à son côté droit. Alors reste ainsi posté avec le fauchon et tourne contre son côté gauche, le court tranchant en bas, et estoque-le à la figure. |
|
Winck linck ym treffen Daß soltu also verstan Stott er gegen dir in lügenßlant So haulb von dÿner rechten achßell gerad oben In zu Im In eynem ober haulb mit langem ortt gestracktem arm zu syner lincken syten Nu merck Im haulb dÿweill der haulb nach dem kopf get Jndeß wind gegen synenm messer dz die kůrtz schnid vnten stee vnd verend den schlag nicht sünder Jn dem schlag loß den ortt sincken vnd ge vnten důrch mit dem messer vff din lincken syten (57r) vnd schlag Jn mit der kurtzen schniden vff den kopff Indes wind din messer gegen dir vnd schlag in vff die selbigen syten vff den kopff mit der langen schniden Indes mach wz dir eben ist dz stůck gat auch zů beÿden seyten |
Vacille à gauche pour le toucher Tu dois aussi le comprendre. Se tient-il contre toi dans le guet. Alors frappe-le d'un coup haut directement de ton épaule droite vers lui avec la longue pointe bras étendu vers son côté gauche. Cependant pendant le coup fais attention : pendant que le coup va vers la tête, à ce moment tourne contre son fauchon que le court tranchant soit vers le bas et pendant la frappe mais pas dans la frappe laisse la pointe sombrer et va en passant par le bas avec le fauchon sur ton côté gauche et frappe-le avec le court tranchant sur la tête. En même temps tourne ton fauchon contre toi et frappe-le sur le même côté sur la tête avec le long tranchant. A cet instant, fais ce qui t'est égal, la pièce va aussi des deux côtés. |
|
Ein anders Item so du haulbest mit der langen schniden vff syner rechten syten noch seÿnem hauptt Indes wind gegen der din messer vnd far vff mit dem arm vnd stich im zu dem gesichtt syner rechten syten Indes wind wider gegen Im vff syn rechten seyten vnd stich jm vff syn rechte syten wider zu dem gesicht |
Un autre Ainsi tu attaques avec le long tranchant sur son côté droit en direction de sa tête. A cet instant tourne contre toi ton fauchon et monte avec ton bras et estoque-le au visage à son côté droit. A ce moment tourne à nouveau contre lui sur ton côté droit et estoque-le sur son côté droit à nouveau vers la tête. |
|
Wiltu die meinster pleulben Hie saget der meinster von dem stůck dz do heÿssett (57v) der wincker vnd spricht wiltu die meinster plulben daß soltu also verstan dz daß stuck recht zu gett vff eym ÿttlichem er versetz krüm oder schlechtt So hat dz stuck synen fur ganck vnd were dem stuck rechte kan thůn der schlecht gar viell lůde Item thun Im also versetzt er krüm So haulb v[on] oben von dyner rechten achsell oben vff sin messer [eyn] fryehen ober haulb vnd im haulb verwind din messer E dz eyns an dz ander glickett vnd far mit dem arm hoch vff vnd schlag Im die kürtze schnid vff syn kopff hastu In mit getroffen mit dem haulb So far mit dem ortt vff dyn lincke syten vnd stich im zů der kellen oder brůst oder nym ab vff dem messer als du dan woll weÿst |
Veux-tu battre les maîtres ? Ici le maître parle de la pièce qui s'appelle le coup d'angle et dit : veux-tu battre les maîtres alors tu dois aussi comprendre que s'il repousse tordu ou mauvais, cette pièce va bien sur chacun. Alors laisse sa pièce s'effectuer, et celui qui fait la pièce correcte, peut transformer du mauvais en gracieux. Fais-lui ainsi. Il repousse de manière tordue, alors attaque du haut de ton épaule droite en haut sur son fauchon un coup libre haut et dans le coup retourne ton fauchon avant qu'il le choque l'autre et monte vers le haut avec le bras et frappe-le du court tranchant sur sa tête. Si tu l'atteinds avec le coup, alors va avec la pointe sur ton côté gauche et estoque-le vers le ventre ou la poitrine ou décroche du fauchon comme tu sais bien le faire. |
|
Vier leger soltu ab senden (58r) So nü der meinster gesagt vnd vß gerichtt hatt die sechs haulb Nu sagett er von andern hauptt stuck vnd zu dem ersten saget er von den viern legern im messer do von halten mag vnd sich mit rechter künst daruß weren |
Tu dois exécuter quatre postures Alors le maître a parlé des six attaques et les a présentées. Maintenant il parle des autres pièces principales et en premier il parle des quatre postures au fauchon qui peuvent être tenues et desquelles sont avec un art droit. |
|
Der erst leger Item dz erst leger oder hutt heÿssett die pastein Schick dich in die also Setz dyne lincken fus vor vnd halt din messer mit gestracktem arm vor dir mit ortt vff der erden dz die kurtz schnid oder stümpff schnid oben stee |
La première posture La première posture ou garde s'appele le bastion. Place-toi dedans ainsi : pose ton pied gauche devant et maintiens ton fauchon avec le bras étendu devant toi avec la pointe sur le sol que le court tranchant ou le tranchant émoussé soit au-dessus. |
|
Der ander Item die ander hutt oder leger heÿst der lugginßlant darin schick dich also Setz dinen lincken fus vor vnd halt din messer mit vff gestrecktem arm hoch fur din hauptt vnd die lang oder scharff schnid fur vnd ste also in der hut lůginßlantt |
La seconde La deuxième garde ou posture s'appelle le guet dans laquelle tu te places ainsi. Pose ton pied gauche devant et maintiens ton fauchon avec le bras étendu en haut au niveau de ta tête et le tranchant long ou aiguisé vers l'avant et ainsi tu te tiens dans la garde du guet. |
|
Im stier Item Inden stÿer schick dich also Ste mit dine lincken fus fur vnd halt din messer zu der lincken syten mit dem gehultz fur dz hauptt dz die kurtz schnid gegen dir stee vnd halt im den ortt gegen dem gesicht (58v) Item die vier hut heyszt der eber in die schick dich also Setz din lincken fus vor vnd halt din messer bÿ dem rechten beyn vff der rechtn syten mit dem gehultz nebent der hůfft dz die stümpff schind oben ste vnd der ortt for sich vff ste dem man zu dem gesichtt Item du magst die hutt vß der lincken siten auch triben mit dem messer Vnd schick dich also halt din messer nebent diner lincken syten vnterrsich vff nebend diner lincken hufft dz die lang schnid oben gewind sy vnd der ortt vbersich ste dem man zů den aügen oder gesichtt |
Dans le taureau Dans le taureau mets-toi ainsi. Place-toi avec ton pied gauche à l'avant et maintiens ton fauchon vers le côté gauche avec la poignée à l'avant de ta tête que le court tranchant soit placé contre toi et maintiens-lui la pointe contre le visage. La quatrième garde s'appelle le verrat dans lequelle tu te mets ainsi. Place ton pied gauche devant et maintiens ton fauchon à ta jambe droite sur le côté droit avec la poignée à côté de la hanche que le tranchant émoussé soit placé vers le haut et la pointe soit placée sur lui à son visage. Tu peux aussi pratiquer la garde sur le côté gauche avec le fauchon. Et mets-to ainsi : maintiens ton fauchon à côté de ton côté gauche vers le bas à côté de ta hanche gauche que le long tranchant soit tourné vers le haut et la pointe placée vers le haut vers l'oeil ou la figure de l'homme. |
|
Die versetzen soltu mynnen Hie saget der meinster von dem achsten stůck dz sintt die vier versetzen die selbigen die brechen (59r) die fuer hutt. Nu soltu wissen wz die vier versetzüng syntt Vnd wiß dz keyn versetzen wider nichtt wider die vier hut gehortt dan die vier haulb brechen die vier hutt Item der erst haulb ist der wecker der bricht die hut vß dem stÿer Item der ander haulb ist der entrůst haulb brichtt die hut luginßlant Item der dritt ist der zwinger oder schierler der brichtt die hut vß dem Eber Item der vierd ist der geferre haulb oder scheÿttler der bricht die hut der pastein vnd wie du die stůck triben solt dz biestu woll vntterichtt da die haulb gezellt werden vnd wie m[an] die vier hut brechen soll Item sprichtt auch der textt vor versetzen hutt dich dz ist also viell geredt dz du nit viel versetzen solt |
Tu dois mynnen les répulsions Ici le maître parle que des dix-huit pièces ce sont les quatres répulsions ces mêmes qui brisent les quatre gardes. Ainsi tu dois savoir ce que sont les quatre défenses et retiens qu'aucune répulsion contre les quatre gardes connues autre que les quatre coups brisent les quatre gardes. Le premier coup est le coin qui brise la garde du taureau. Le deuxième coup est le coup indigné, il brise la garde du guet. Le troisième est la lice ou le bigleux qui brise la garde du verrat. La quatrième est le coup menaçant ou le coup crânien qui brise la garde du bastion et comment tu dois pratiquer la pièce, cela te sera bien enseigné lorsque le coup sera présenté et comment tu dois briser les quatre gardes. Le texte dit aussi de te mettre en garde pour repousser ; c'est ainsi beaucoup lu que tu ne dois pas repousser plusieurs fois. |
|
Du solt an setzen Hie saget er von an setzen vnd dz ist die ansetzen ist ein gut gantz erntstlich stuck vnd gat nahentt die vier zÿnnen vnd gehorett ze triben als bald du endt willt geben mit dem messer vnd trib die an setzen also leg dich in die hůtt des stÿer oder des ebers wil er dan oben jn haulben oder stechen von syner rechten syten so küm vor vnd schuß im den langen ortt jn zu der nesten ploß siener lincken syten vnd wart allbegen dz du im an setzest Item hautt er dir von oben In von sÿner lincken syten So küm vor mit diner versatzung vnd schuß im den ortt lang in zu syner rechten syten Item hautt er dir von vntten vff von syner rechten syten So schuß im den ortt lang eyn zu der nesten ploß syner lincken seytten (60r) Item oder haulbt er zu von vntten vff von syner lincken siten So schuß im den ortt lang eyn zu der vntter ploß siner rechten syten wurtt er deß schuß geware vnd versetzt so plÿb mit dem messer vff seÿnem vnd arbeÿtt behendeglich zu der nesten ploß Item du solt auch wissen als bald als ir zu samet kümpt im zuvechten vnd als bald er sin messer mit hebt vnd vmb schlagen will also bald soltu in den ortt fallen vnd stich nach der nesten ploß wil er aber mit dem messer nicht geen vnd als vfft du ein schlag endest als vfft fall indeß in den ortt kanstu die absetzen recht triben So mag er sich hartt regen oder wegen er müß dir eyn ruer loßen |
Tu dois placer Ainsi parle-t-il sur le placement (de la pointe) et que le placement (de la pointe) est une bonne, entière, sérieuse pièce et va contre les quatre cibles et s'entend à être conduite aussitôt tu veux en finir avec le fauchon et réalise le placement ainsi. Tiens-toi dans la garde du taureau ou du verrat, il veut t'attaquer du haut ou estoquer de son côté droit, alors avance et envoie-lui la longue pointe sur la prochaine ouverture de son côté gauche et attends toujours que tu l'ais atteint. T'attaque-t-il du haut à partir de son côté gauche. Alors avance avec ta défense et tire-lui la pointe longue vers son côté droit. T'attaque-t-il du bas à partir de son côté droit, alors tire-lui la pointe longue vers la prochaine ouverture de son côté gauche Ou t'attaque-t-il partant du bas depuis son côté gauche. Alors tire-lui une fois la pointe longue vers l'ouverture basse de son côté droit. Se garde-t-il de l'envoi et pare, alors reste avec le fauchon sur le sien et travaille immédiatement vers l'ouverture suivante. Tu dois aussi savoir aussitôt comme il vient en même temps dans l'approche et aussitôt qu'il lève son fauchon et veux faire une frappe tournante, aussi tu dois rapidement tomber la pointe et estoquer vers la prochaine ouverture. Mais ne veux-t-il pas aller avec le fauchon et au moment où tu finis une frappe, à ce moment tombe en même temps dans la pointe, tu peux conduire correctement la déviation. Alors qu'il soit dur droitement ou correctement, il doit te laisser une touche. |
|
Lere noch reisen (60v) Hie saget der meinster von dem Nůnde stůck dz ist dz noch reÿssen der ist viel vnd mangeleÿ vnd gehortt zů triben mit grosser fůrsichtikeÿtt gegen den frÿen vechtern die vß freÿhen langen haulben fechtnt vnd sünst von künst deß messers nicht haltn Vnd zu den die nicht viel künnen in rechter künst vnd sie doch meÿnen sie wissen vil wie woll sie nicht wissen vnd wider die die dem man noch dem buch haulben oder schlagen vnd griffen nach den plaßen von rinnes wegen auch gehoret die noch ryesen vff die die vor dem man sich abzehent mit dem messer oder sich vorhaulben |
Apprends à rattraper Ici le maître parle de la neuvième pièce, c'est le rattrapage, qui est multiple et mangeleÿ et s'entend à être pratiqué avec une grande fürsigtigkeit contre les combattants libres qui combattent avec de longs coups libres, et par ailleurs ne se basent pas sur l'art de l'escrime et malgré ça ils pensent qu'ils en savent plein alors qu'ils ne savent pas et contre ça, quand on attaque ou frappe vers le ventre et attrappe de la plassen von rinnes wegen. Le rattrapage s'entend aussi pour quand l'homme se retire avec le fauchon ou rate son coup. |
|
Ein noch reisen Item daß noch rÿßen ist wan du mit dem ze vechten zu dem man kümpst so setz dÿnen lincken fus fur vnd ste in der hut luginßlant vnd sich oben waß er gegen dir tribt oder vichtt hautt er dan oben lang in von syner rechten achßell So wartt dz er dich mit dem haulb mit erlange Nu merck die will er sin messer vnttersich mit dem haulb let gen gegen der erden So spring mit dem rechten fus zu vnd haulb im oben ze der plösß syner rechten syten (61r) E wan er mit dem messer kümptt So ist er gar gnaulb gesclagen Item du magst die nach ryssen zu beÿden syten triben vnd die vnd die schnitt darin bringen vnd thůn im also wan er sich vor dir verhaulbett eß sy von der rechten oder lincken syten So haulb im frelich noch der ploß fertt er dan vff pindt dir vntten an daß messer So merck als bald eyn messer an dz ander glityett So fall im ÿndes mit langen oder scharffen schniden vff sin arm vnd trůck mit dem schnid vndesich oder schnid im mit dem indaß gesichtt |
Un rattrapage Le rattrapage est quand tu viens dans l'approche avec l'homme. Alors place ton pied gauche vers avant et tiens-toi dans la garde du guet et ce qu'il pratique ou escrime contre toi. T'attaque-t-il donc du haut de loin de son épaule droite, alors attends qu'il te rate avec avec le coup. Cependant remarque qu'il laisse aller son fauchon vers le bas contre le sol avec le coup. Alors bondis avec le pied droit et frappe-le du haut vers l'ouverture à son côté droit avant, quand il viens avec le fauchon alors il est complètement battu. Tu peux réaliser le rattrapage des deux côtés et de là apporter l'entaille et lui faire aussi quand il te rate. C'est du côté droit ou gauche. Alors attaque-le librement en direction de l'ouverture. Remonte-t-il alors en liant par le bas au fauchon. Alors remarque aussitôt qu'un fauchon s'entrechoque avec l'autre alors tombe-lui à ce moment avec le long ou le tranchant aiguisé sur son bras et tire à toi avec l'entaille ou coupe-le avec à la figure. |
|
Uberlauf die vnder ram Hie saget der meinster von dem zehenden stůck als von dem vberlauffen vnd spricht vberlauffen ~ Daß verste also wan du mit dem ze vechten (61v) ze dem man kümpst hautt er dir dan vntten zů daß vesetz im nicht Sünder merck wan syn vntter haulb oder halb haulb gegen dir gegent So haulb im von diner rechten achßell von oben lang in vnd schus im der ortt lang in zů dem gesicht vnd setz im an So kan er dich vntten nicht gereÿchen fertt er dan von vntten vff vnd versetzt So plyb mit langen ortt oder schniden starck vff sin messer vnd indes far vff mit dem arm wind vnd henge im den ortt zů dem gesichtt |
Déborde les enfoncements bas Ici le maître parle de la dixième pièce, celle à propos des débordements, et dit déborde ! Cela se comprend ainsi. Quand tu viens dans l'approche avec l'homme, il t'attaque alors vers le bas. Ca ne le repousse pas, au contraire remarque quand son coup bas ou demi-coup vient contre toi. Alors frappe-le de ton épaule droite, du haut au loin et tire-lui la pointe longue vers son visage et place-la lui. Alors il ne peut pas t'atteindre en bas. Remonte-t-il donc du bas et te repousse, alors reste avec la longue pointe ou entaille-le fortement sur son fauchon et à ce moment conduis dessus avec le bras, tourne et suspends-lui la pointe vers le visage. |
|
Entrůst in vberlauff Hie saget der meinster wie man mit dem messer vber lauffen sol vnd spricht entrůst etc. Daß verste also ligt er in der hut lůginßlant so hab din messer vff diner rechten siten Ste mit dinem lincken fus vor vnd ge mit dem entrüest haulb ze syner lincken siten vast an Jn Jndes far vnten vff uber sin messer mit dem (62r) gehůltz vff sin rechten syten vnd zůck vff sin messer din messer ze růck vnd far vff mit dem gehultz vnd fal mit der lincken hant in die mit dines messers vnd stich im in dz antlůtz mit gewoppnetter hantt/ oder indeß schlag im den dimessers schlag vff sin hauptt oder far im mit der schwech wider zu der vndern zÿnnen |
Offusque-toi dans le débordement Ici le maître parle comment on doit déborder avec le fauchon et dit offusque-toi etc. Cela se comprend ainsi. Repose-t-il dans la garde du guet alors ait ton fauchon sur ton côté droit. Tiens-toi avec le pied gauche en avant et attaque-le avec le coup choquant presqu'à son côté gauche, à ce moment conduis vers le bas par-dessus son fauchon avec la poignée sur son côté droit et retire en arrière ton fauchon de son fauchon et conduis avec la poignée et tombe avec la main gauche au milieu de ton fauchon et estoque-le à la face avec la main sur l'arme. Ou bien à ce moment frappe-lui sa tête avec une frappe de ton fauchon ou conduis-lui avec le faible contre aux cibles basses. |
|
Wiltu dich uber lauffens mossen Hie saget der meinster wie du im solt vberlauffen den man by dem hals vohen vnd werffen vnd solt dz also versten ge ze dem man als vor von diner rechten syten ze syner lincken syten Indeß wind starck aber mit dem gehultz vber sin messer vnd küm der rechten hant zu hilff vnd far mit der lincken hant in die schwech dines messers clingen vnd far im in den hals syner lincken siten vnd druck in mit dem elnbogen starck vntter sin hals vnd schrit mit dem rechten peyn hintter syn rechtes peyn oder mit dinen lincken (62v) hinter sin rechtes beyn vnd stoß jm alß darůber |
Veux-tu devoir te déborder (?) Ici le maître dit comment tu dois déborder, attrapper et projetter quelqu'un par le cou et tu dois aussi le comprendre. Va vers l'homme comme avant depuis ton côté droit vers son côté gauche, à ce moment tourne avec force avec la poignée par-dessus son fauchon et amène de l'aide à la main droite et va avec la main gauche dans le faible de la lame de ton fauchon et mets-lui dans le cou à son côté gauche et presse-le fortement avec le coude sous son cou et fait un pas avec la jambe gauche derrière sa jambe droite ou avec la gauche derrière sa jambe droite et pousse-le pareillement par-dessus. |
|
Din schnid wendt Hie saget der meinster wider die egmelten versz vnd ir stůck vnd zům ersten wider die ersten verß do er spricht etc. |
Tourne ton tranchant Ici le maître parle contre la répulsion précitée et sa pièce et en premier contre la première répulsion dont il dit... |
|
Der erst bruch Item den ersten bruch mach also fert er dir mit dem gehultz vber din messer vnd fertt vff dyne messer vff ze růck vnd wil dich mit gewopnetter hant mit dem kurtz ortt in daß gesicht stossen Jndes die wil er mit dem gehultz vff fertt vff dynen messer Jndes wind din schnid vbersich gegem Jm vnd schnid im mit der langen schniden vber sin hant vnd druck fast vber sich vff syn lincken syten |
Le premier contre Le premier contre se fait ainsi. Te passe-t-il avec la poignée par-dessus ton fauchon et remonte-t-il de ton fauchon en retrait et veut-il te pousser dans la figure avec la courte pointe et la main sur l'arme. A ce moment où il veut retirer la poignée de ton fauchon, à ce moment tourne ton tranchant vers lui contre lui et entaille-lui sa main avec le long tranchant et presse-le rapidement sur son son côté gauche. |
|
Der ander Item eyn ander bruch fertt er dir mit dynem gehultz als vor vnd will dich mit gewoppneter ortt in daß gesichtt stossen So wind din messer (63r) gegen syner lincken syten dz die lang schnid oben ste Jndes senck din ortt vff sin brust vnd im stich schüb in ze růck |
Le second Un autre contre. Agit-il avec ta poignée comme avant et veut-il te pousser la pointe dans la figure avec la main sur l'arme, alors tourne ton fauchon contre son côté gauche que le long tranchant soit en haut, à ce moment plonge ta pointe sur sa poitrine et accroche-le dans l'estoc vers l'arrière |
|
ander bruch Item eyn ander bruch fertt er dir mit dem gehultz als vor vnd will dich stechen in dz gesicht als vor So setz den stich ab mit lerer hant vnd loß din messer fallen Jndes griff in sins messers clingen nohent by syne gehultz mit diner rechten hant vnd mit dyner lincken verkerten hant glich als du do mit versetzt hast griff im in die schwech sines messers vnd druck oben von dir vnd riß mit der rechten hant vnten nider zwuschen synen beÿden armen vnd riß starck vff din rechte seyten So nÿmpstu Jm daß messer Item helt er dich als vor So stich im indes zwuschen sin beid arm mit der schwech vber syn rechte arm in dz geleng vnd heb mit dem gehultz starck vff sin lincken arm bÿ dem gelenckg deß elnbogens vßwendig vnd druck von oben nider starck vff syn rechten seyten |
Un autre contre Un autre contre. Agit-il avec la poignée comme avant et veut-il t'estoquer dans la figure comme avant ? Alors dévie l'estoc avec lerer main et laisse tomber ton fauchon. A cet instant agrippe-lui la lame de son fauchon près de sa poignée avec ta main droite et avec ta main gauche croisée rapidement comme si tu repoussais avec agrippe-le dans le faible de son fauchon et éloigne-le de toi vers le haut et tire avec la main droite en dessous vers le bas entre ses deux bras et tire avec force sur ton côté droit. Alors tu lui prends le fauchon. Te tient-il comme avant. Alors estoque-le à cet instant entre ses deux bras avec le faible par-dessus son bras droit dans l'articulation et lève avec les quillons fortement sur son brais gauche par l'articulation du coude à l'extérieur et presse fortement du haut vers le bas sur son côté droit. |
|
Seqr texty Hie saget der meinster wie [man] sol absetezen im messer Es sahent heulb oder stich wan du mit dem ze vechten zu dem man kümpst stelt er dan gegen dir als weltr (?) stechen So setz dine lincken fus fur vnd lig dich gegen im in die hut des ebers zu diner rechten syten vnd gib dich ploß mit diner lincken siten stich er dan dich zu der ploß So wind mit dinem messer vff din lincke syten gegen syne stich die kurtz schnid an sin messer küm vnd versetz do mit ab dz der ort gegen sinen gesicht ste oder gegen dem lib vnd stich zu dem gesicht oder zu der brůst |
Apprends à dévier Ainsi parle le maître, comment on doit dévier [les attaques] au fauchon. Que ce soient des frappes ou des estocs, quand tu arrives dans l'approche vers l'adversaire, et qu'il se tient alors contre toi comme weltr stechen. Alors place ton pied gauche devant et tiens-toi contre lui dans la garde du verrat à ton côté droit et laisse ouvert ton côté gauche. T'estoque-t-il ainsi à l'ouverture, alors tourne avec ton fauchon sur ton côté gauche contre son estoc le court tranchant à son fauchon, va et dévie-le alors avec, que la pointe se tienne contre son visage ou contre son corps et estoque vers le visage ou vers la poitrine. |
|
eyn anders Item eyn ander stuck wan du stest zu dyner rechten syten in dem eber hautt er dir zu der lincken siten oben zu der ploß So far vff mit dem messer vnd wind do mit vff die lincke seyten (64r) gegen synen haulb dz dz gehultz vor dz hauptt kům in den stier vnd schrit mit dem fus zu vnd stich im zu dem gesicht oder brust die stich magstu triben vß den viern legern |
Un autre Une autre pièce, quand tu es à ton côté droit dans le verrat, te frappe-t-il à ton côté gauche en haut vers l'ouverture, alors conduis ton fauchon dessus et tourne avec sur ton côté gauche contre sa frappe que la poignée vienne devant la tête dans le taureau avec le pied avancé et estoque-le à la figure ou à la poitrine. Tu peux conduire l'estoc des quatre postures. |
|
Durch wechsel daß stuck Hie saget der meinster von dem durch wechschellen vnd spricht durch wechseln dz stůck etc. Nu ist zu wissen dz der durch wechschell vil sint vnd mangeleÿ du mag die triben vß allen haulben gegen den vechtern die do haulben zu den messern vnd nit zu den zÿnnen des manes Nu den durch wechschell soltu triben mit grossem fursichtiglich oder fursichtikeytt dz [man] dir nit absetz die will dů důrch wechscheltt |
Le changement à travers la pièce Ici le maître parle du changement à travers et dit change à travers la pièce etc. Ainsi tu dois savoir qu'il y a plusieurs changements à travers et mangeleÿ tu es capable de les réaliser sur tous les coups contre les combattants qui attaquent le fauchon et non les cibles de son adversaire. Ainsi tu drois pratiquer le changement à travers avec de grandes fursichtiglich ou fursichtikeytt que l'homme qui ne te repousse pas va changer à travers toi. |
|
Durch wechsel mach (64v) Item den durch wechsell trib also wan du mit dem zubechten zu dem man kümpst So haulb im obn lang in zu dem kopff haut er dan gegen dir zu dem messer vnd nit zu dem lib So loß den ortt mit dem haulb vnten durch wechsell ee er dir in daß messer pÿndt vnd stich zu der andern zÿnnen wurtt er dan dz stichs gewar vnd fert mit dem messer dem stich noch mit der versatzüng so wechsell aber durch zu der andern syten daß tribe also wan er dir noch dem messer fertt mit der versatzüng dz soltu triben zü peÿden seyten |
Fais le changement à travers Le changement à travers se pratique ainsi. Quand viens à l'homme dans l'approche, alors attaque-le par le haut de loin vers la tête. Attaque-t-il alors contre toi vers le fauchon et non vers le corps, alors laisse la pointe avec le coup changer à travers par dessous, avant qu'il ne te lie au fauchon et estoque vers l'autre cible. Se méfie-t-il alors de l'estoc et dévie avec le fauchon l'estoc avec la défense alors change encore à travers vers l'autre côté, cela se pratique aussi quand il te dévie le fauchon avec la défense, tu dois le pratiquer des deux côtés. |
|
aber eyns Item aber eyn durch wechschell wan dü mit dem zubechten zu dem [man] kümpst So setz dynen lincken fus for vnd halt im den langen gegen dem gesicht haut er dir dan von oben oder von vntten zu dem messer vnd wil dir daß weg schlagen oder darin bÿnden jndes loß den ortt vnttersich durch sincken vnd stich im zu der andern zÿnnen in vnd dz magstü thün gegen allen haulben |
Un autre Voici un changement à travers. Quand tu viens avec l'homme dans l'approche, alors pose ton pied gauche en avant et tiens-toi dans la longue contre le visage. T'attaque-t-il alors du haut ou du bas vers le fauchon et veux-t-il te l'écarter ou le lier. A cet instant laisse la pointe plonger à travers par-dessous et estoque-le vers l'autre cible et tu peux faire ceci contre toutes les attaques. |
|
Eyn gut lere Item eyn gut lere Vnd dz. tridt stuck mach gere eben wan er dir versetz hat oder sünst an (65r) din messer hat gebinden helt er dan am messer sin ortt nicht gegen dem gesichtt oder bloß dines libes vnd lest den ortt nebent sich besitz vß gon vff eyn syten So wechsel im frelichn durch plibet er aber mit dem ortt gegen dem antlůtz oder gegen den ploßen So wechsell im nicht durch sünder plyb im messer vnd arbeytt im do mit zu der nesten ploß So mag er dir nit noch reÿßer oder an setzen |
Une bonne leçon Une bonne leçon. Et cette troisième pièce se fait bien précisément quand il t'a repoussé ou sinon quand il a lié ton fauchon. Se tient-il alors au fauchon, sa pointe n'est pas face au visage ou à une ouverture de ton corps et laisse-t-il la pointe contre lui allent vers l'extérieur sur un côté. Alors change librement à travers, maintient-il cependant avec la pointe contre le visage ou contre l'ouverture alors ne change pas à travers mais plutôt reste au fauchon et travaille avec lui vers la prochaine ouverture. Alors il n'est plus capable de faire un rattrapage ou de placer la pointe. |
|
Wiltu linck lang vnter haulben Hie leret der meinster durch wechsell man sol im messer vß langen geradnen vnter haulben von beiden siten zu vor vß von der lincken siten dz der recht fus fur ste vol ge zu im in vntter haulben vnd der linck dem rechten noch volget also dz die fus in schritten zu samen kümen vnd haulb die heulb vß gestrackten arm lancken in So du dan im zu vechten zu im kümest So thun glich als du im den ortt in wollest schissen zu siner rechten siten zu dem gesicht jndes wechsches vntten durch (65v) bÿ dem gehůltz vnd stich im in sin angesichtt vff siner lincken syten |
Veux-tu attaquer du bas au loin de la gauche ? Ici le maître enseigne le changement à travers. On doit au fauchon attaquer du bas directement au loin des deux côtés, de l'extérieur du côté gauche, le pied droit posé devant, va vers lui en attaquant du bas et le gauche vient après le droit, que les pieds dans le déplacement se rassemblent et donne le coup du bras tendu au loin vers lui. Ainsi tu t'en approches. Puis fais rapidement comme si tu veux lui tirer la pointe à son côté droit au visage, à cet instant change à travers par en bas par la poignée et estoque-le dans son visage sur son côté gauche. |
|
Linck lanck loß recht in schussen Hie lert der meinster aber eyn gut stuck vsz dem gemelten vntter haulb vnd spricht wiltu linck lanck etc. dz stuck mach Daß stůck soltu also verstan ge vff den man mit vnter haulben von diner lincken siten zu siner rechten siten mit gestracktem arm vnd mit eyne zwieffachen drÿtt als for dz der thům oben ste vff der flech des messers vnd die stümpff schinden vor ge So du dan zu dem [man] kümpt so schůß im den langen ortt gerad jn zu dem gesicht dz aber der thüm oben sy hastü in dan mit dem ort nicht getroffen So blib also sten mit dem messer vnd winde din messer vff din lincke syten an sin messer dz die kurtz schnid vnten ste vnd die rechte oben vnd dritt wol vff sin rechte mit dim lincken fus schrit woll vmb in vnd stich im noch dem gesicht wiltu dan so magstu jndes dupliren zu siner rechten Hinder sins messers clingen auch machstu den treffer (66r) darin machen du solt aber vor dem treffer machen ein zwiffachen feller |
Laisse au loin à gauche, droit en tirant Ici le maître enseigne une bonne pièce sur les coups décrits venant du bas et dit veux-tu à gauche au loin etc. Fais la pièce Tu dois comprendre la pièce ainsi. Va sur l'homme avec un coup bas de ton côté gauche vers son côté droit avec le bras étendu et avec un deuxième pas comme avant que le pouce soit en haut sur la lame du fauchon et le tranchant émoussé va en avant. Alors tu vas ainsi sur lui, alors tire-lui rapidement la longue pointe dans son visage mais que le pouce soit en haut. Ne l'as-tu pas touché de ta pointe avec cela, alors garde la posture avec le fauchon et tourne ton fauchon sur ton côté gauche à son fauchon que le court tranchant soit vers le bas et le droit vers le haut et déplace-toi bien sur sa droite avec le pied gauche contourne-le bien et estoque-le vers le visage. Le veux-tu ainsi, alors tu peux à ce moment doubler à sa droite derrière le tranchant de son fauchon ainsi te fais-tu la touche en agissant ainsi, tu dois cependant pour créer la touche feinter par deux fois. |
|
Wer das Rad kan machen Hie saget der meinster von dem stuck dz do heist daß rade Vnd spricht were dz rad kan mach[e]n Daß soltu also verstan wiltu dz rad machen So haulb zu jm von diner rechten syten ey[n] geraden trib haulb mit gestracketn arm vnd ste mit dem lincken fus vor vnd far mit dem ortt vbersich dz die stümpff schnid oben ste vnd loß oben von deyner rechten achsell woll hin[ter]sich ab gen vnd von vnten wider vff also dz der ort albwegen gegen dem [man] ge vnd thůn als du im den ortt gegen dem gesicht wollest schůssen zu siner lincker siten jndes far vff mit dem ortt vnd wechsell durch zu siner rechten siten zu dem gesicht |
Celui qui peut faire la roue Ici le maître parle de la pièce qui s'appelle la roue. Et il dit qui peut faire la roue. Alors attaque vers lui de ton côté droit une attaque conduite directement avec le bras étendu et tiens-toi avec le pied gauche devant et mène la pointe par-dessus lui, le tranchant émoussé vers le haut, et laisse se retirer en haut de ton épaule droite bien en arrière et du bas contre dessus aussi que la pointe aille toujours contre l'homme et fais comme si tu voulais lui tirer la pointe contre la figure vers son côté gauche, et à ce moment va dessus avec la pointe et change à travers vers son côté droit vers la figure. |
|
eyn ander stůck Item Ste mit dinem rechten fus fur vnd mach dz rad von diner lincken siten vnd schrit mit dynem rechten fus fur vnd mit dem lincken (66v) alwegen dem rechten noch vnten du zu dem ma[n] kümpst So du dan in erraůchen magst mit dem ortt So thůn du als wollest den ort eyn schůssen von diner lincken syten zu siner rechten siten Jndes laß den ort bÿ sinem gehultz vntten durch wůschen vnd stich im zu dem gesicht siner rechten syten also magstu auch mit dem andern haulben durch wechschell als vß den streich haulben vnd zwiffach vnter haulben |
Une autre pièce Mets ton pied gauche en avant et fais la roue de ton côté gauche et avance ton pied droit en avant et avec le gauche, toujours le pied droit après, par le bas, tu vas vers l'homme. Ainsi tu peux l'atteindre avec la pointe. Alors tu fais comme si tu voulais tirer la pointe de ton côté gauche vers son côté droit. A cet instant laisse la pointe par la poignée wüschen à travers, passant par le bas et estoque-le vers la figure à son côté droit. Tu peux aussi avec l'autre attaque changer à travers comme attaquer à l'extérieur du froissement et attaquer deux fois en bas. |
|
Zůck die treffen Hie saget der meinster wie man im messer zůcken sol Vnd wiß dz zuchcken ist auch der haupt stůck eins der ist auch vil vnd mancheleÿ vnd gehorrtt zu triben vff die meinstern die starck an das messer pinden vnd starck in der verssatzüng sin vnd auch gegen den die im messer stan plyben vnd warten ob man sich (67r) vor im wil ab zyehen oder verhaulben wiltu die selbigen meins[ter] tůschen vnd effen So mag die zůcken gegen im also pind mit dem entrůst haulb an sin messer vff siner lincken siten vnd wan die messer zů samen glitzen Jndes zůck mit dem arm eyn wenig zů ruck vnd mach vß dem haulb eyn streich vnd stich im zůcken vff sin lincke siten zu dem gesicht Wiltu dan so loß das messer durch gan vnd schlag im wider jn mit der stümpffen oder scharffen schniden zu siner rechten siten vff sin obern zÿnnen vnd wz dz důrch gen ist dz wůrstu her nach enttichtt vnd sich eben dz du die durch gen machest noch mÿner meÿnug wan ich die ym messer anders betůtt dan jm schwertt |
Tressaute, la touche Ici le maître dit comment on doit tressauter au fauchon. Et retiens que le tressautement est aussi une des principales pièces, il est aussi multiple et nombreux et s'entend à être pratiqué sur les maîtres qui sont fortement liés au fauchon et fort dans la défense, et aussi contre ceux qui restent maintenus au fauchon et attendent si on va se retirer ou rater. Veux-tu tüschen et effen le même maître ? Alors préfère le tressautement contre lui, ainsi lie son fauchon avec le coup indigné sur son côté gauche, et quand les fauchon se heurtent, à ce moment tressaute avec le bras un peu en retrait et fais à l'extérieur de l'attaque un froissement et estoque-le, tressautant sur son côté gauche, vers la figure. Veux-tu cela, alors laisse le fauchon traverser et frappe-le contre lui avec le tranchant émoussé ou tranchant vers son côté droit sur ses cibles hautes, et ce qu'est la traversée, cela sera expliqué après. Et sich eben que tu fais la traversée, à mon avis quand je la (?) autre betütt au fauchon, donc à l'épée. |
|
ein anders Item haulb im von der rechten siten oben Jn starck zu dem kopff fert er dar vnd will versetzen so zůck din messer an dich e er dan an pindt vnd stich Jm nach der andern zÿnnen der andern siten dz thůn Jn allen treffen des messers |
Un autre Attaque-le par le haut avec de la force du côté droit à la tête. Suit-il et va-t-il parer ? alors retire ton fauchon à toi avant qu'il ne prenne contact et estoque-le vers l'autre cible de l'autre côté. Ceci arrive à chaque touche du fauchon (?) |
|
ein anders Item hat er an din messer gebünden vnd stat er dan gegen dir am messer vnd wartt ob du dich wellest ab ziehen So thůn als ob du dich (67v) Wellest ab ziehen vnd also du wellest zůcken vnd blib im messer vnd zůck din messer vntz an die mitt der clingen an dich vnd stich am messer wider in pald zů dem gesichtt oder brust So du also wilt zucken So müstu din messer alwegen winden gegen sinem dasz die lang schnid oben ste als du vor gehortt hast |
Un autre A-t-il lié à ton fauchon et il se tient alors contre toi au fauchon et surveille si tu veux te décrocher. Alors fais comme si tu voulais te retirer et alors tu veux tressauter et reste au fauchon et retire ton fauchon en bas au milieu de la lame sur toi et estoque ensuite au fauchon contre lui vers la figure ou la poitrine. C'est ainsi que tu vas retirer. Alors tu dois toujours tourner ton fauchon contre le sien que le long tranchant tienne en haut comme tu l'as entendu auparavant. |
|
Haulb din flech zům lůginszlant Die meÿnüng des text Soltu also verstan Stat er in der hut lüginszlant So haulb von diner rechten siten oder achschell mit der flech gegen sinem messer dz die lang schnid gegen dir ste vnd im haulb so schrit mit dinem rechten fus woll vff sin rechten siten zu sinem rechten fus vnd haulb glich zu sinem messer vnd so die messer schier zů samen glitzen Jndes zůck din messer an dich mit (68r) gehultz gegen diner lincken siten vnd stich im den ortt strack an alle versatzüng gros zu dem gesicht siner rechten siten vnd merck daß dü im stich jm noch schritteßt dinen lincken fus mit dinen rechten dz der schrit zwieffach wer |
Frappe ton plat depuis le guet Tu dois comprendre ainis la signification de ce texte. Il se tient dans la garde du guet. Alors frappe de ton côté ou de ton épaule droit avec le plat contre son fauchon que le long tranchant tienne contre toi et dans la frappe avance bien avec ton pied droit sur son côté droit vers son pied droit et frappe rapidement vers son fauchon et alors les fauchons schier se heurtent ensemble. A ce moment retire ton fauchon vers toi avec la poignée contre ton côté gauche et estoque-lui la pointe avec force an alle versatzüng vers la figure à son côté droit et remarque que tu avances encore ton pied gauche en l'estoquant avec ton droit que la marche était double. |
|
ein anders Item hastu Jn mit dem stich troffen oder nit so wind noch dem stich indes vff sin lincke siten dz der thům an dem messer vnten sy vnd die lang schind gegen dem man kerett vnd far mit dem messer vber die mit dines hauptes zu der rechten siten vnd thůn starck zu der lincken siten schlagen wellest Jndes far im wider zu siner rechten siten Jndes far wider vff mit dem messer dz der thům aber vntten sÿ vnd schritt aber mit dine rechten fus wol vff sin rechten vnd schlag im wider Jn zu der selbigen siten Hinder sins messers klingen die kůrtz schnid im in daß an gesicht vnd schrit aber mere mit dinem lincken fus wol hinter sin rechten vnd schlag Jn in den nack wiltu dan so můstu den treffer auch gar wol darin machen |
Un autre Que tu l'aies touché ou non avec l'estoc, tourne encore l'estoc à ce moment sur son côté gauche que le pouche sur le fauchon soit en bas et le long tranchant contre lui kerett. Et va avec le fauchon par-dessus le milieu de sa tête vers le côté droit et simule un fort coup vers le côté gauche. A ce moment va contre son côté gauche et à ce moment va contre avec le fauchon, le pouce bien en dessous et avance bien avec ton pied droit sur sa droite et frappe-le du même côté avec le court tranchant derrière la lame de son fauchon dans son visage et avance encore plus avec ton pied droit bien derrière sa droite et frappe-le dans la nuque. Le veux-tu alors tu dois bien réaliser la touche. |
|
Ser texty Hie saget der meinster aber von eynem haubt stuck als vom durch laufen vnd wie [man] durchlauffen sol Nu merck die durchlauffen vnd die ringen gehoren gegen den meinstern die gern eyn lauffen vnd hoch vff mit den armen vnd in versatzung ligen vnd die dich mit sterck wollen vber tringen Nu die durchlauffen mach also haut er gegen dir ein ober haulb so haulb auch glich mit im in den entrůst haulb nahent dz bÿ die hend an eynnandern růren Jndes griff mit diner lincken hant hinder sin elnbogen vszwendig vnd schůbe jn von dir vff syn lincken siten Jndes laß din messer fallen vnd greyff mit diner rechten hant oder arm vßwendig in sin knů bůge heb in vff vnd wůrff in |
S'il est fort Ici parle le maître d'une pièce principale, la traversée, et comment on doit traverser. Ainsi note que la traversée et la lutte s'entendent contre les maîtres qui sont tentés de rentrer dedans, ceux qui tiennent leur bras haut et ceux qui restent en défense et ceux qui veulent avec force te presser. Ainsi la traversée se fait ainsi. Attaque-t-il contre toi un coup haut, alors attaque aussi avec lui en même temps dans le coup choquant très près, qu'ils se rencontrent l'un l'autre vers les mains. A ce moment agrippe avec ta main gauche l'arrière de son coude par l'extérieur et attire-le vers toi sur son côté gauche, à ce moment laisse ton fauchon tomber et agrippe le creux de son genou par l'extérieur de ta main ou ton bras droit. Soulève-le et jette-le. |
|
ein anders (69r) Item habt ir beide an gebünden So begriff sin rechte hant mit diner lincken vnd heb do mit hoch vff vnd kum diner lincken [hant] zu hilff mit diner rechten vnd wind dich mit dem ruck gegen im vnd brich im den arm vber din rechten achsel mit peÿden henden |
Un autre S'est-il délié des deux ? Alors attrappe sa main droite avec ta gauche et soulève la haut et amène à ta main gauche de l'aide avec ta main droite et tourne toi avec le dos contre lui et brise-lui le bras par-dessus ton épaule droite avec les deux mains. |
|
ein anders Item hat er dir ein gelauffen vnd du im wider so begriff im sin rechten hant mit diner lincken Jnwendig vnd rib die von dir vnd heb im den arm woll vff Jndes lauff mit dem hauptt durch sin arm vff siner rechten siten vnd růck im sin rechten arm mit diner lincken [hant] vff din nack vnd vber din lincken achsell vnd erheb dich woll vff mit dem nack vnd mit den schultern vnd brich im den arm starck darvber |
Un autre A-t-il traversé sur toi et tu lui a attrappé sa main droite avec la gauche par l'intérieur et retire-la de toi et lève-lui complètement le bras. A ce moment passe avec la tête à travers son bras sur son côté droit et tire-lui son bras droit avec ta main gauche sur ta nuque et par-dessus ton épaule gauche et redresse la nuque et l'épaule complètement et brise-lui le bras vigoureusement par-dessus. |
|
ein anders Item ein anders hat er dir in gelauffen vnd du im auch So begriff sin rechte [hant] mit diner lincken vnd heb im sin arm wol vber sich vnd gee mit dem haupt durch den arm vnd griff mit der rechten hant in sin rechte knůgbůg vnd heb in mit den schultern pÿ dem beyn vff vnd würff in vber din růck vff den kopff |
Un autre Un autre. T'est-il rentré dedans et toi aussi. Alors attrappe sa main droite avec ta gauche et lève-lui son bras bien par-dessus lui et va avec la tête à travers le bras et attrappe avec la main droite le creux de son genou et soulève-le avec l'épaule par les jambes et jette-le par-dessus ton dos sur la tête. |
|
ein anders stuck (69v) Item aber eyn stůck griff in mit der lincken hant in sin rechte vnd rieb dir die von dir in din lincke siten vnd schrit mit dine rechten fus hinder sin rechten vnd griff mit diner rechten hant vorn vmb sin lip vnd wurff in for dich vber die hůfft dines rechten peins |
Une autre pièce Voici une pièce. Agrippe-le par sa main droite avec la main gauche et tire-le vers toi dans ton côté gauche et fais un pas avec ton pied droit derrière son droit et entoure son corps avec ta main droite en avant et projette-le devant toi par-dessus la hanche de ta jambe droite. |
|
ein ander stuck Item eyn ander stuck wan er dir in lauffett mit vf gerechten armen vnd du im wider so lauff im durch mit dim haupt vntter sin rechten arm siner rechten vnd schritt mit dinem rechten fus vorn fur sin rechten vnd far im mit dinem rechten arm vnt sin rechten durch vnd hinten vmb sin lib vnd senck dich eyn wennick nider vnd faß in vff din rechten hůfft vnd wurff in hinder dich |
Une autre pièce Une autre pièce. Quand il te rentre dedans avec les bras avancés (?) et toi à l'inverse tu passes sur son côté droit avec ta tête sous son bras droit et marche avec ton pied droit en avant vers son droit et le fait glisser avec le bras droit sous son droit et entoures son corps par l'arrière et tu t'abaisses un peu vers le bas et le fais passer sur ta hanche droite et le projette derrière toi. |
|
ein anders Item laüfft dir eyner eyn zu diner rechten siten vnd ist hoch mit dem arm vnd du auch so halt din messer zu dem seynen vnd far im mit dem gehultz vber sin rechte h[an]t vnd wind dich an Jn mit diner lincken siten an sin rechte vnd spring mit dem lincken fus fur sin rechten vnd far mit dem arm wol hinten vmb (70r) sin lib vnd senck dich ein wenig nider vnd fas in vff din lincke hůfft vnd wurff in fur dich vff sin antzlutz oder laß in Jn din messer fallen als du woll weÿst |
Un autre Si on te rentre dedans à ton côté droit et il a les bras levé et toi aussi alors place ton fauchon vers le sien et amène-le avec la poignée par-dessus sa main droite et tourne-toi sur lui avec ton côté gauche à son côté droit et bondis avec le pied gauche vers son droit et entoure bien l'arrière de son corps avec le bras et abaisse-toi un peu et passe-le sur ta hanche gauche et jette-le devant toi sur sa figure ou laisse-le tomber sur ton fauchon, comme tu le sais bien. |
|
Durch lauff entrůst Hie lert der meinster ein Jn lauffen mit dem entrůst haulb vnd thün Jm also ge mit dem entrůst haulb an den man starck dz der thüme vnten ste am messer vff der flech vnd haulb im noch der rechten siten zu dem kopff mit der stümpfen schniden vnd ruck fast an Jn mit dem gehultz dz die hende an e[yn]ander rüren Jndeß loß din messer fallen vnd begriff sin h[an]t bÿ dem gelenck darin er daß messer hatt vnd rieb die vmb Vnd nÿm dz gewichtt pÿ dem elnbógen vnd spring in die woge vnd wůrff in vber din lincken beyn oder henfft |
Traverse, choque Ici le maître enseigne à rentrer dedans avec le coup choquant et fais-le ainsi. Va fortement avec le coup choquant à l'homme, le pouce sur la lame sous le fauchon et attaque-le vers le côté droit vers la tête avec le tranchant émoussé et ruck rapidement à lui avec la poignée, que les mains se touchent l'une l'autre. A ce moment laisse ton fauchon tomber et attrape sa main par l'articulation par laquelle il a le fauchon et tire-la autour et prends son corps par le coude et saute dans le woge et projette-le par-dessus ta jambe ou ta hanche gauche. |
|
ein anders (70v) Item wiltu dz ander stuck machen So loß din lincken arm hangen vff din brust so stoß mit diner lincken achseln vnd truck mit der rechten hant sin rechte arm vast vber din brůst vnd spring strack vff din rechten siten Item laüfft dir eyner Jn vnd ist hach mit dem arm So lauff auch starck vff in dz die hend zu samen rüren vnd dring hoch vber sich mit dem indes loß din messer fallen vnd far vnttersich mit den armen vnd begriff do mit sin peÿden beÿn in die gelengob der knů bůge vnd heb in vff die achsell diner rechten oder limcken siten Vnd wurff in vber růck vff den kopff |
Un autre Veux-tu faire l'autre pièce ? Alors laisse ton bras gauche suspendu sur ta poitrine, ainsi pousse avec ton épaule gauche et attire rapidement avec avec la main droite son bras droit par-dessus ta poitrine et saute sur ton côté droit. Te rentre-t-on dedans avec les bras haut ? Alors rentre-lui aussi dedans avec force, que les mains se touchent ensembles, et dring haut par-dessus lui avec le même temps laisse ton fauchon tomber et passe sous lui avec le bras et agrippe-lui ses deux jambes avec, dans le creu du genou et soulève-le sur ton épaule de ton côté droit ou gauche et projette-le par-dessus le dos sur la tête. |
|
ein anders Item laufft dir eyner Jn zu diner rechten syten so begriff sin rechten hant mit diner lincken verkerten hant indes schrit mit dine rechten fus wol vff syn rechten vnd far mit diner linckent h[an]t hant vnder din rechten elnbogen vßwendig vber sin arm mit der rechten h[an]t vnd zůck mit beÿden henden sin rechten arm vff din brust vnd zwing dich starck vff din lincken siten vnd schrit mit dinem rechten fus fur sinen rechten vnd wůrff in vber din rechtes beyn |
Un autre Te rentre-t-on dedans vers ton côté droit ? Alors attrape sa main droite avec ta main gauche croisée, à ce moment marche avec le pied droit bien sur sa droite et va avec la main gauche sous son coude droit entourant par l'extérieur son bras avec la main droite et tire avec les deux mains son bras droit sur ta poitrine et force-toi puissamment sur ton côté gauche et avance avec ton pied droit devant son droit et projette-le par-dessus sa jambe droite. |
|
Sr texy Hie saget der meinster e[yn] bruch wider die verß als gesprochen ist durch lauff enttrůst ~ Vnd spricht nymb dz gewiecht etc. Itm den bruch soltu also machen fellet er dir in dyn rechte hant mit siener rechten verkerten hant vnd wil dir dz gewiecht mit diner lincken by dÿnem elnbogen nemen Jndes diewiell du entpfindest dz er dyn recht hant grifft mit syner rechten Jndes begriff behendiklich mit dyner rechten auch in syne rechte vnd griff mit der lincken hant auch an syn elnbogen vnd spring mit dyne lincken fus fur sinen rechten vnd mach dz stuck dz er dir hat wellen machen beß schnell vnd behend etc. |
Prends-lui le corps Ici le maître parle d'un contre de la défense précédemment évoquée qui est la traversée choquée. Et il dit prends le corps etc. Tu dois faire le contre ainsi. Te tombe-t-il dans ta main droite avec sa main droite croisée et va-t-il te prendre le corps par le coude gauche ? Au moment précis où tu sens qu'il attrappe ta main droite avec sa droite, alors attrappe aussi habilement sa droite avec ta droite et saisis avec la main gauche aussi son coude et saute avec ton pied gauche devant son droit et fais la pièce qu'il voulait faire, rapidement et habilement, etc. |
|
ein ander bruch (71v) Item e[yn] ander bruch will er dir fassen als vor so far mit dyne gehultz uber sin hant vnd fal mit der lincken hant Jn die mit dynes messers vnd leg dich mit dem lincken arm vnd messer gewoppnet starck vff syn arm vnd drück vnd riß starck vff din rechte syten vnd schrit mit dynen lincken fus fur synen rechten ~ |
Un autre contre Un autre contre. Veut-il te saisir comme avant, alors va avec ta poignée par-dessus sa main et tombe avec la main gauche au milieu de ton fauchon et place-toi en force avec le bras gauche et le fauchon armé sur son bras et presse et tire fortement sur ton côté droit et marche avec ton pied gauche devant son droit. |
|
ein anders Itm hat er dir dyn rechten gefast mit dyner rechten verkerten vnd wil dir by dem elnbogen dz gewiechtt nemen Jndes loß dÿn gehultz vber syn hant sincken gegen der erden vnd griff mit dyner lincken hant vnter syn h[an]t Jn dÿn gehultz des messers dyner rechten zů hilff vnd riß mit peyden henden starck vntte sich vnd haulb im durch syn kopff |
Un autre T'a-t-il saisi ta droite avec ta droite croisée et va-t-il par le coude te prendre le corps, à ce moment laisse ta poignée plonger par-dessus sa main contre le sol et agrippe-toi avec ta main gauche sous sa main dans la poignée de ton fauchon, pour aider ta droite et tire avec les deux mains fortement par-dessus lui et frappe-le à travers sa tête. |
|
aber e[in] bruch Itm aber e[yn] bruch hat er dich gefast als vor Jndes wil er dir dyn gehultz nemen bÿ dem elnbogen so far geswind nider mit dem elnbogen starck vnd wol nider vnd an din lib vnd schnell (72r) Jn mit dyne messer vff syn koppff ~ |
Voici un contre Voici un contre. T'a-t-il saisi comme avant, à ce moment veut-il te prendre ta poignée avec le coude alors va en tournant en bas avec le coude fortement et bien bas et à ton corps et rapidement. |
|
Ler arm vber schussen Hie saget der meinster von eyne kůstlichem stůck do mit m[an] eyne bynden vnd besclůssen mag vnd halten vnd wan er will so not er den man mit dissem stůck dz er still můß stan vnd wan du wilt machen dz er sere oder gemach sol lauffen also můß er thůn du nottest Jn auch mit dyssen stůck dz er selbs Jn eyne stuk můß kryechen wiltu es anders gebet haben darůmb so wůrtt daß stůck von kostlichen meinstern der verborgen griff gen[an]t vff dz dz m[an] stůck nit gemeyn sol machen vnd neym[an] (72v) sol loßen wissen den dz stůck werd gat woll bezalt Es ist auch schad dz lůchtfertig lůde oder meinster dz wissen sollen die dz stuck gemeyn machen von růmbs wegen dz sie dar durch gelobt sollend werden |
Apprends à tirer par-dessus avec le bras Ici le maître parle d'une pièce de l'art avec laquelle on peut lier et terminer et |
|
ein ander stuck Itm wiltu dz stuck machen so thůn Jm also wen er dir Jn laufft im messer So loß din messer vallen vnd verkere din rechte hant vnd begriff do mit syne rechte vßwendig vnd rib die hant vbersich vmb vnd mit diner lincken hant fas in do mit dyne rechten elnbogen vnd spring mit dyne lincken fus for vnd heb sin rechte hant vff vnd stos die mit dyne lincken arm vnd heb in do mit vbersich vff ob aber er starck were so griff mit dyner rechten hant oben vff syn rechte achsell vnd gewind im die wege ab so magstu jn furen schlagen werffen vnd halten |
Une autre pièce
|
|
aliud Itm wiltu aber din messer vallen loßen so thů dz egemelt stück wilt machen so ge an in mit dem entrůst haulb oder mit eynen ober (73r) haulb gnaulb an Jn dz die hend zů samen rüren Jndes far vff mit dem gehultz vber rechte arm in dz glenck der hend mit dem krůtz vnd heb sin hant mit dem gehultz vber din lincken arm | |
|
Ler hand ze brust reiben Hie saget der meinst[er] eyn kostlich haltüng vnd stuck vnd so dü wollest in vff den ars so magstu den man halten dz er nicht vff mag sten vnd dz stuck heiszt der vngen[an]t vnd ist der besten stuck eÿns vnd gehorett zů triben gegen den starcken ein anders Itm wiltu dz stuck machn so thůn im also haulb zů syner lincken syten mit dem entrůst haulb Jndes (73v) ruck nahent an jn an syn gehultz mit dÿnem Jndes loß din messer falln vnd griff mit dyner verkerten hant sin rechte hant vnd wind dich vmb vnd wind dich mit dyner lincken siten an sin rechten vnd trett mit dem lincken fus vor sin rechte vnd růck den arm vff din brust vnd schlag dyn lincken arm vber syn rechten arm vnd leg dich mit gantzer starck daruff vnd spring vff din rechte syten so brischstu im den arm |
Apprends à tirer la main à la poitrine Ainsi parle le maître d'un arrêt et d'une pièce peu coûteux et alors tu le veux sur le cul alors souhaites-tu arrêter l'homme qui n'aime pas rester dessus et la pièce s'appelle l'inconnue et est une des meilleures pièces et entendue à conduire contre les puissants Un autre Veux-tu faire la pièce alors fais-là ainsi, attaque vers son côté gauche avec le coup choquant, à ce moment amène au plus proche à lui à sa garde avec le tien, à ce moment laisse ton fauchon tomber et attrape avec ta main croisée sa main droite et tourne-toi autour et tourne-toi avec ton côté gauche à sa droite et marche avec ton pied gauche devant son droit et amène le bras sur ta poitrine et frappe de ton bras gauche par-dessus son bras droit et tiens-toi avec toute la force dessus et saute sur ton côté droit alors tu lui brises le bras |
|
Nach linck sinen rechten Hie saget der meinst[er] von eyne gutten stuck dz tribe also wan du mit dem zů vechten zu dem m[an] kümpst so vahe im sin rechte hant mit diner lincken verkerten hant vnd rib die vmb vff dyn lincken siten vnd zuch die woll vmb dich oder vor dich heyn vnd thůn sam dü wollest mit dem gehultz in dz angesicht stossen Jndes schrit mit dynem rechten fus hinter syne rechten vnd stoß in mit dym gehultz oder mit dym arm (74r) starck vorn an sin rechte achsell vnd rib dich eyn wenig mit dem lib vff din lincken syten vnd wurff in vber dz recht peyn
Die achsell wil er stossen Hie saget der meinster ein stuck wider daß egemelt vnd spricht also daß soltu also verstan hat er den rechten arm gefangen mit dem lincken vnd ist mit dem rechten geschritten hinder dynen rechten vnd wil dyn achsell stossen Jndes so er stossen will so far do mit dyner lincken hant an syn elbogen vnd schub in von dir vff syn lincken syten oder sclach dyn linckn arm starck von oben vber syn rechte vnd schrit mit dem lincken fus fur syn rechten vnd wind dich starck vff din rechte syten
Haut er vff dich rechtens Hie saget der meinster aber von eyne gutten stuck vnd spricht haut er vff |